Leiderschap en eigenwaarde: een eerste indruk

"De manager moet niet alleen zijn eigen karakter en leiderschapsstijl kennen, maar zich ook een beeld vormen van de persoonlijkheid en de capaciteiten van de overige teamleden."

"Om mensen te houden moet je van ze houden." Het is een bekende kreet uit een al even bekende reclame van vorig jaar over de hedendaagse manager die fungeert als 'inspirator', die werkt met 'fun and friendship' en die niet te beroerd is zich voor eikel te laten uitmaken. In rap tempo wordt de draak gestoken met een aantal clichés uit de humanistische benadering die wij in de Nederlandse HRM-wereld maar al te goed kennen. Toch blijft vooral dat ene zinnetje hangen. Waarom? Waarschijnlijk omdat ook hier, bij de kern van de grap, de regel geldt dat een cliché een cliché is omdat 'ie waar is. Wie zich op zijn werk immers niet gewaardeerd voelt zal doorgaans niet goed functioneren, met alle gevolgen van dien.

Een gemotiveerd team is een productief team. Een gewaardeerd iemand is een gemotiveerd iemand. Dus wil een manager een productief team creëren, dan zal hij moeten zorgen dat alle teamleden zich gewaardeerd voelen. Er van uitgaande dat deze simpele redenering klopt lijkt de opdracht voor de manager eenvoudig: toon waardering voor ieder teamlid. De mate waarin iemand zich op zijn werk gewaardeerd voelt hangt echter af van talloze factoren: a) intrapersoonlijke factoren, zoals karakter en capaciteiten; en b) interpersoonlijke factoren, zoals de relatie met de manager en collega's. Bent u zelf op zoek naar een geschikte manager? StepStone is gespecialiseerd in management vacatures. Plaats nu uw vacature online.

Het lijkt vanzelfsprekend dat de manager zich voornamelijk op het interpersoonlijke verkeer richt en probeert te zorgen voor een goede communicatie met en tussen de werknemers - het coachen van een team wordt door velen immers beschouwd als de primaire taak van managers. Het is dan ook een vloeiende en open communicatie die noodzakelijk is om instructies en waardering over te kunnen brengen.

Toch dient er ook aandacht besteed te worden aan de intrapersoonlijke basis. De manager moet niet alleen zijn eigen karakter en leiderschapsstijl kennen, maar zich ook een beeld vormen van de persoonlijkheid en de capaciteiten van de overige teamleden. Deze beeldvorming is nodig om de communicatie effectief op iedere werknemer af te stemmen en diens persoonlijke groei binnen het bedrijf te begeleiden en te benutten. Natuurlijk is er in de praktijk sprake van een continue wisselwerking: de beeldvorming beïnvloedt de communicatie en vice versa. Beide kennen echter hun weerslag op de productiviteit van het individu en het team.

Hoe effectief een werknemer uiteindelijk echt zal zijn hangt echter niet alleen af van een vloeiende communicatie, bij elkaar passende persoonlijkheden, en op capaciteiten afgestemde werktrajecten. Een persoon kan nog zulke duidelijke instructies krijgen, nog zo'n werklustig type zijn, nog zo vaardig zijn met zijn gereedschap, en toch niet in staat blijken naar vermogen te presteren. Wat misschien wel veel crucialer is, is dat het goed zit tussen de oren.

Een positief zelfbeeld is een vereiste voor een productieve bijdrage. Naast waardering van anderen moet dan ook zeker sprake zijn van de nodige zelfwaardering: een sterk gevoel van eigenwaarde ('self-esteem') maakt dat men het geloof heeft ergens toe in staat te zijn en van het succes te kunnen genieten. Zonder deze zelfovertuiging zal men geneigd zijn aan zichzelf te twijfelen, is men veel gevoeliger voor problemen en kan men slechter omgaan met tegenslagen. De gevoelens van incompetentie die hieruit voortvloeien kunnen zichzelf versterken en de persoon in een neerwaartse spiraal doen belanden.

Mocht een werknemer problemen hebben met zijn gevoel van eigenwaarde dan hoeft een manager echter niet hulpeloos toe te kijken. Er zijn meerdere acties die hij kan ondernemen om de persoon te helpen het gevoel van eigenwaarde te verbeteren, zoals: lof uiten voor successen, een luisterend oor bieden, geen rolmodel opdringen, en realistische doch uitdagende doelen stellen. Uit al deze strategieën spreekt opnieuw het belang van waardering. Het is echter de kunst elk teamlid precies die waardering te geven die hij nodig heeft, en dit vergt dan ook goed leiderschap van de manager.

In het kader van de productiviteit kan het voor een bedrijf dus zeer nuttig zijn een eerste indruk te vormen van zowel het zelfbeeld van haar werknemers, als de leiderschapsstijl van haar managers. De Gordon Personal Profile - Inventory (GPP-I) - een psychologisch instrument voor het voorspellen van toekomstige werkprestaties - kan dan uitkomst bieden. De GPP-I is bedoeld voor globale meting van normale persoonlijkheid en leiderschapsstijlen, maar heeft in beknopte zin ook iets te melden over eigenwaarde: door de scores op de eerste vier schalen - Overwicht, Verantwoordelijkheid, Emotionele Stabiliteit en Sociabiliteit - bij elkaar op te tellen komt men tot een maat voor Eigenwaarde.

Het dient gezegd te worden dat de GPP-I alleen een globale indruk probeert te wekken: het is een leidraad die eventueel diepgrondiger onderzoek sturing kan geven. Wie meer inzicht wenst te krijgen kan aan de hand van de resultaten van de GPP-I gericht verder zoeken. Ongeacht de resultaten en wat men vervolgens besluit te doen mag men het basisprincipe nooit uit het oog verliezen: ga uit van de kwaliteiten van ieder individu, niet van diens gebreken. 

© Swets Test Publishers - HRM

Swets Test Publishers is uitgever van hoogwaardig psychologisch testmateriaal. Wij zijn partner in testgebruik voor HRM-professionals wanneer men tests inzet voor bijvoorbeeld selectie, loopbaanbegeleiding, reïntegratie en mobiliteit, training en opleiding of organisatieadvies. Swets Test Publishers HRM biedt betrouwbare beroepskeuze- en interessetests, capaciteiten- en intelligentietests, persoonlijkheids- en attitudevragenlijsten en organisatie-instrumenten. Daarnaast leiden wij HRM-professionals op in het gebruik van psychologisch testmateriaal. Tenslotte bieden wij het platform aan voor digitaal testgebruik: Swets Test Manager. 

Meer informatie kunt u vinden op onze site www.swetstest.nl . U kunt ons ook telefonisch bereiken op +31 (0)252 435 900 of stuur een e-mail naar stpklantenservice@swets.nl .